Body en Mind Methode

Niveau 2: Body en Mind Methode (Xing Shen Zhuang)

De Body en Mind Methode omvat het tweede niveau van de Zhineng Qigong training en focust zich voornamelijk op het ontwikkelen van de interne Qi (interne Hunyaun Qi). De methode bestaat uit 10 stappen, elke stap bestaat uit oefeningen voor de gewrichten en gewrichtsbanden in verschillende delen van het lichaam, beginnend bij het hoofd tot de tenen. De oefeningen zorgen voor beweging van Qi van de binnen- naar de buitenkant van het lichaam en helpt om gestagneerde Qi in delen van het lichaam die zelden geactiveerd worden op te ruimen. Bijvoorbeeld de schouderbladen, heupgewrichten en ribben. Het is een oefening die de geest (mind) met het lichaam (body) vereenigd en legt de nadruk op met verplaatsen van de Qi door fysieke bewegingen.

Met dank aan Hendrikus Obdam voor zijn bijdrage aan deze vertaling.

De Lift Qi Up & Pour Qi Down oefening is een 'complete' oefening, losse onderdelen van de oefeningen kunnen ook als gong¹ worden beoefend, zoals bijvoorbeeld de push-pull, echter lenen de 10 stappen van de Body en Mind zich er beter voor om als een op zichzelf staande oefening (gong) te worden gedaan.

Alle stappen van de Body en Mind oefening zijn hieronder weergegeven;

Voorbereiding

1. De voorbereiding is identiek aan de voorbereiding bij de Lift Qi Up, Pour Qi Down . Plaats de voeten bij elkaar, sta rechtop en ontspan de armen langs het lichaam. Recht recht vooruit naar de horizon. Trek je blik langzaam naar binnen en sluit zacht de ogen. Plaats de punt van de tong tegen het verhemelte net achter de voortanden en houd de tong gedurende de oefening in die positie. Trek je lichaam op aan het Bai Hui punt (als aan een touwtje), trek de kin iets in en span het Hui Yin punt aan (perineum). Trek de navel in en druk mingmen naar buiten. Ontspan het hele Lichaam (Fig.1). Zie ook dit artikel over een juiste lichaamshouding.
   

Beginnen

1. Leidend met de pinken, roteer je de handpalmen langzaam naar achteren, draai door en flex de handpalmen draai door naar voren zodat ze naar beneden wijzen, met de vingers naar voren gericht. Hoe een rechte hoek bij de polsen en de armen recht. Breng de armen 15 graden naar voren en dan weer terug naar de zijden van het lichaam. Herhaal deze beweging 3 maal. (Fig. 2)
2. Leidend met de pinken, ontspan de polsen en roteer de handpalmen zodat ze naar elkaar wijzen. Til een bal Qi omhoog met beide handen naar de voorzijde van het lichaam, tot navel hoogte. Buig de middelvingers iets naar binnen om Qi in de onderste Dan Tien te zenden via de navel (Fig.3). Roteer de handpalmen zodat ze naar beneden wijzen en breng de armen naar de achterzijde van het lichaam via de flanken op heuphoogte. Aangekomen aan de achterzijde met de handpalmen naar Ming Men gericht, zend de Qi naar de onderste Dantien (Fig.4). Denk aan de navel. Til de onderarmen omhoog en naar voren naar de zijkanten van het lichaam en druk met de middelvingers op Dabao (tussen de 6de en 7de rib) met de handpalmen naar boven gericht (Fig.5). Zend de Qi naar de middelste Dantien (het midden van de borstkas).
3. Breng de armen door naar voren met de handpalmen omhoog tot schouderniveau. Buig de middelvingers en handpalmen een klein beetje naar binnen en zend de Qi in de bovenste dantien via Yin Tang (Fig. 6). Spreid beide armen zijwaarst - leidend vanuit de ellebogen - tot ze een rechte lijn vormen, de handpalmen zijn iets naar binnen gericht (Fig. 7). Leidend met de pinken draai je de handpalmen naar beneden en dan omhoog. Breng beide armen langzaam omhoog tot boven het hoofd. Sluit de handpalmen (Fig. 8). Breng de gesloten handpalmen langzaam naar beneden tot de voorzijde van de borstkas zodat je handen een omgekeerde T vormen (Fig. 9). De bovenarmen horen een hoek van 45 graden met het lichaam te vormen, de onderarmen vormen een rechte lijn, de vingers wijzen naar boven (vingers iets uit elkaar en ze wijzen richting het gezicht) en de duimen bevinden zich bij het sanzhong punt.

Stap 1: Kraanvogel & Drakenkop

1. Breng de handpalmen van elkaar, beweeg de handen langs de ribbenkast naar de zijden van het lichaam. Draai de handpalmen omhoog, draai de polsen naar achteren en plaats de handen in de zi, onder de ribbenkast met de duimen naar achteren (duimen drukken op Jing Men - de uiteinden van de 12de rib) De vingers zijn naar voren gericht, wijsvinger drukt op Chang Men - de uiteinden van de 11de rib) (Fig. 10 & 11).
2. Trek de kin in, trek de kin via de nek omhoog, op deze manier de nekwervels strekkend (Fig 12 & 13), kantel dan het hoofd naar achteren terwijl je de kin ingetrokken houdt. Ontspan Yu Zhen, kantel de kin omhoog, draai de kin naar voren, naar beneden en naar binnen (visualiseer de kin alsof hij door de borst heen gaat), maar het voorwaartse rondje af (Fig. 13 & 14). Trek de kin in. Doe deze oefening 9 keer.
3. Keer de circulaire beweging nu om door de kin in te trekken, de kin langs de borst naar beneden te bewegen, naar voren, omhoog, kantel het hoofd naar achteren. Trek jezelf op aan het Bai Hui punt en trek de kin in waarmee je het rondje afmaakt. Doe de oefening 9 keer.
4. Het hoogste punt van het hoofd gezien vanaf de bovenkant van het oor wordt in Qigong de 'dragon horn', drakenhoorn genoemd. Vanuit dit punt begin je de beweging. Kantel de linker drakenhoorn naar links. Til de linker drakenhoorn nu omhoog en maak een boog terug naar het midden. Kantel de rechter drakenhoorn naar rechts. Til de rechter drakenhoorn nu omhoog en maak een boog terug naar het midden (Fig 15 & 16). Doe de oefening 9 keer. Het is de bedoeling dat het één vloeiende beweging is. Je vormt met de beweging een 8 op zijn kant: ∞ (het symbool van oneindigheid)

Stap 2: Nek en Schouders

UK/US: Neck and Shoulders
CN: Han Jian Suo Xiang Tong Pi Jian

1. Ontspan de handen langs het lichaam (met je middelvingers op de broeknaad) en beweeg je onderarmen voorwaards, tot 90 graden met je bovenarmen. Breng je bovenarmen omhoog tot schouderhoogte, je onderarmen wijzen met de vingers omhoog en je handpalmen wijzen naar elkaar. Spreid dan de armen naar opzij tot een rechte lijn. Draai je handpalmen naar buiten, vingers blijven omhoog. Beweeg je onderarmen omlaag tot een rechte lijn, op schouderhoogte. Beweeg dan je onderarmen weer in de oorspronkelijke positie, dus 90 graden t.o.v. bovenarm. Doe deze beweging drie keer, neer/op, neer/op, neer/op.
2. Vorm met je armen weer een rechte lijn, met de handpalmen omlaag. Draai kleine cirkels/elipsen met de vingers in voorwaartse richting ( voor-omlaag-achter-omhoog ). Herhaal dit drie keer. Draai de richting om en doe de cirkels/elipsen weer drie keer.
3. Trek de schouderbladen in, trek de nek in, duw het hoofd naar achteren, met je kin ingetrokken, kantel het bekken naar achteren en trek je stuitje iets omhoog. Hou enige ogenblikken vast, waarna weer ontspannen en terug naar de beginpositie. Herhaal deze beweging drie keer.
4. Beweeg je armen door de linkerarm en schouderblad naar binnen en rechts te brengen, terwijl je de rechter arm en schouderblad naar buiten drukt, als een golfbeweging, stroombeweging. (deze beweging heet: wave arms) Visualiseer hoe de Qi als een golf van link naar rechts en van rechts naar links stroomt door het hart gebied. Doe dan de beweging naar de andere kant. Herhaal deze beweging drie keer, waarna je de armen omlaag langs het lichaam brengt.

Stap 3: Bovenste Ledematen

UK/US: Upper Limbs
CN: Li Zhang Fen Zhi Chang Jing Mai

1. Breng de armen omhoog en maak een recht lijn op schouderhoogte. Leidend met de middelvingers flex je handpalmen en vingers op en omhoog, tot de handpalmen ± 90º ten opzichte van de onderarm zijn. Duw de handpalmen uit naar buiten en hou dit enige seconden vast, (push out) waarna je de armen intrekt door de schouderbladen naar binnen te trekken, (pull in) terwijl de armen de hele tijd in rechte lijn blijven. Doe deze oefening drie keer…adem in, duw naar buiten….hou even vast…..adem uit, trek naar binnen.
2. Je armen zijn (nog steeds) gestrekt en je handpalmen op 90º van je onderarm. Sluit je vingers tegen elkaar. Spreidt dan de duim en pink naar buiten, dan de wijs- en ringvinger. Duw/strek zo de handpalm uit. Sluit dan je wijs- en ringvinger weer, waarna ook je duim en pink. Herhaal deze oefening drie keer.
3. Ontspan nu je vingers. Met een klauw beweging breng je nu de vingertoppen naar beneden en naar elkaar toe. Als een ‘adelaarsklauw’, beweeg je je vingers en hand omlaag tot de vingers elkaar ontmoeten. Trek dan je vingers naar het centrum van je handpalm, zonder de palmen te raken. Breng nu de hand in deze houding omhoog tot  90º met je onderarm en ontspan langzaam de vingers, kootje voor kootje. (begin onderaan de vinger en werk kootje voor kootje naar het uiteinde) Herhaal deze ‘klauw’-oefening drie keer.
4. Ontspan de handen weer in een horizontale positie en in een rechte lijn met de armen. Doe dan de ‘wave arms’, de laatste beweging van stap 4. Hier nogmaals beschreven: Beweeg je armen door de linkerarm en schouderblad naar binnen en rechts te brengen, terwijl je de rechter arm en schouderblad naar buiten drukt, als een golfbeweging, stroombeweging. Visualiseer hoe de Qi als een golf van link naar rechts en van rechts naar links stroomt door het hart gebied. Doe dan de beweging naar de andere kant. Herhaal deze beweging drie keer, waarna je de armen omlaag langs het lichaam brengt.

Stap 4: Borstkas

UK/US: Thorax
CN: Qi Yi Gu Dang Bi Lei Jian

1. Til de armen op en vouw ze samen op borsthoogte. Verstrengen de vingers in elkaar en til de armen op ter hoogte van het voorhoofd. Draai de handpalmen naar buiten en duw de palmen naar voren, daarmee vorm je een schuin opwaardse ovale vorm.
2. Draai het lichaam 90º naar links, terwijl je ook de handen naar binnen brengt tot een vuistdikte van het voorhoofd ( de linker hand trekt als het ware de rechter arm, die ontspannen is ). De rechter elleboog is op schouderhoogte en de linker elleboog in hoger dan de schouder. Duw de rechter-ribben uit, omhoog met de kracht van de onderste Dantien. (Dit noemt men ook wel de Qi trust beweging). Nu is de rechter elleboog hoger dan de schouder en de linker elleboog op schouderhoogte.
3. Draai het bovenlichaam weer terug naar voren, tevens strek je de armen en handen en vorm met de armen en handen een grote cirkel, terwijl de rechter arm de linker meetrekt.
4. Draai door naar rechts tot 90º met handen weer een vuistdikte van het voorhoofd ( de rechter hand trekt als het ware de linker arm, die ontspannen is). De linker elleboog is op schouderhoogte en de rechter elleboog in hoger dan de schouder Duw nu linker-ribben uit, omhoog met de kracht van de onderste Dantien. Nu is de linker elleboog hoger dan de schouder en de rechter elleboog op schouderhoogte.
5. Keer het lichaam weer terug naar het centrum/voren, vorm terwijl een grote cirkel en de linker arm trekt de rechter. Herhaal deze oefening 9 keer.

Stap 5: Strekken van de Ruggengraat

UK/US: Spinal Stretching
CN: Fu Shen Gong Yao Song Du Mai

1. Breng de gesloten vingers boven je hoofd, draai de palmen naar boven en strek je uit, maak je lang. Strek dan de linkerpols terwijl de rechter ontspant, dan strek de rechter pols terwijl de linker ontspant, alles in een cirkelvormige beweging. Als je strekt, strek dan de hele zijkant van het lichaam tot aan naar de benen en voeten. Herhaal deze oefening drie keer.
2. Spreidt je armen tot schouderbreed met de bovenarm tegen de oren en handpalmen naar voor. Buig langzaam het hele lichaam wervel voor wervel omlaag met de armen gestrekt en oren aangeraakt, startend met je hoofd, nek, bovenrug, onderrug en tenslotte je bekken/heupen. Met je vingers aan de grond druk je drie keer omlaag terwijl je tevens mingmen omhoog drukt. Draai naar links vanuit je middel en druk weer drie keer de grond en mingmen omhoog. Draai naar rechts en druk weer drie keer de grond en mingmen omhoog. Draai terug naar voren, draai je handen naar achter en pak je hiel/achillespezen met de duim en wijsvinger. Druk je hoofd naar je benen en breng mingmen omhoog. Herhaal dit drie keer.
3. Ontspan en doe je armen weer recht, zodat ze de oren weer raken. Kom langzaam omhoog, stapel je bekken op je benen en hierna wervel voor wervel omhoog, eerst de onderrug, bovenrug, nek en hoofd. Als je weer recht staat met je armen omhoog, ontspan dan het lichaam met een op en neer zwaaiende beweging.
4. Doe deze gehele oefening drie keer, eindig met je armen omhoog en de haldpalmen wijzen naar elkaar.

Opmerking: Stap 2, 3 en 4 kun je ook als losse Gong doen, deze oefening heet dan: Bend Body & Arch Back.

Stap 6: Draaien met de Heupen

UK/US: Hip Rotation
CN: Zhuan Yao Shuan Kua Qi Gui Tian

1. Volgend op stap 5, draai de handpalmen naar elkaar toe . Buig je handpalmen iets naar binnen en doe je ellebogen omlaag terwijl je als het ware met je handen de Qi in je lichaam brengt. Laat de handen langs je gezicht gaan, je borst, langs de ribben naar de zijkant van je lichaam. Draai je handen omhoog …en weer omlaag en hou ze op de zijkant van je lichaam met je wijsvinger net onder je ribbenkast. Spreidt de voeten op schouderbreed en parallel. Met het lichaam rechtop, hurk je langzaam omlaag, alsof je op een stoel gaat zitten.
2. Roteer de heup naar links, waarbij het stuitje leidt en draai rond in stapjes, als…naar voor is noord, noordwest, west, zuidwest, zuid, zuidoost, oost, noordoost, noord. Doe deze oefening 18 keer, waarna naar roteren naar de andere kant, ook 18 keer. Na afloop breng je stuitje naar het centrum. Let op: Het gewicht is gelijk verdeeld over beide benen gedurende de oefening.
3. Draai langzaam het stuitje naar voor, zover als ’t kan, en hou dit enige seconden vast. Draai het stuitje weer langzaam terug en verder zover als ’t kan. Hou weer enige ogenblikken vast. Dan weer voorwaarts. Doe deze oefening 9 keer. Let op: Doe deze oefening (zoals alle Qigong oefeingen) vanuit ontspanning, als je het stuitje naar voren brengt, span dan niet de billen aan maar kijk gewoon hoever je komt vanuit ontspanning. Naar achteren, span dan niet de onderrug.

Stap 7: Heupen Openen

UK/US: Hip Opening
CN: Ping Zu Kai Kua Fen Qian Hou

VERDERE VARTALING IS BIJNA KLAAR EN VOLGT BINNENKORT!

1. Raise body upright after completing Step 6. Turn feet so toes face outward (right toes to right and left toes to left) forming a straight line (Fig. 45). Turn palms up, fingers pointing front and elbows back. Move forearms forward until at right angle to upper arms. Raise upper arms until hands close together in front of forehead.
2. Open palms outward to face front (Fig. 46). Spread arms to the sides. Lower arms to form a straight line at shoulder level (Fig. 47). Do arms flush (see Steps 2 and 3) three times. The body and thighs may sway with the wave like movement of the arms (Fig. 48).
3. Bend knees and lower body, arms drawing a wide arc while going down. When thighs are parallel to ground and body upright, clasp hands and raise to chest level (Fig. 49). Draw anti-clockwise circle with the fingers (tips of fingers going out, left, in, right and out) three times. Reverse direction three times. Make sure the pivot point is the centre of the palms. The fingers and base of hands are rotating in a horizontal plane.
4. Leading with the baihui, slowly raise the body, simultaneously raising clasped hands to yintang level (Fig. 50). Elbows should be within shoulder width.
5. Do Steps 2 to 4 three times. At completion of the third time, raise hands to chest level instead of yintang level (Fig. 51).

1. Turn left toes inward and right heel outward to form a straight line. Distance between toes about one foot length. Arch the body forward about 35 degrees, pushing buttocks out, thighs straight and abdomen thrust forward. Both arms forming an wide arch, fingers about 4 fingers width apart, and palms facing yintang. Tuck in chin and raise baihui (Fig. 52 and 53). Hold for about 5 to 10 seconds.
2. Bend knees inward slightly, Sweep palms outward and upward at shoulder level, as if palms are holding a huge qi ball. Pull in abdomen and relax waist. Only bend upper body from chest to head slightly. Chin tucked in while head is leaned back slightly (Fig. 54 a, b). Hold for about 5 to 10 seconds.
3. Raise baihui, raise body back to centre and arch body forward as in Step 6. Do Steps 6 and 7 three times (Figs. 52 to 54).
4. In ending, after Step 7, raise body to upright position. Arms sweep upward, carrying a large ball of qi. When hands are above head, direct palms to pour qi down through the body. At the same time lower arms and hands (Fig. 55). At chest level, turn palms inward, along ribs to the sides and hold onto sides of body just below rib cage. Close feet together (Fig. 56).

Stap 8: Knieën

UK/US: Knees
CN: Xi Gui Zu Mian San Jie Lian

1. Contract buttock, push out pubic area. Move shoulder blades forward, elbows forward and hollowing chest. Relax waist, raise baihui and tuck in chin. Relax knees and ankles. Slowly squat down as far as possible. Body from knee to head forming a slanted straight line. Hold this position for 3 minutes (Fig. 57).
2. Leading with the baihui, slowly raise the body to an upright position.

Stap 9: Onderste Ledematen

UK/US: Lower Limbs
CN: Tan Tui Zhiao Zhu Miao Tai Ji

1. Shift weight to right foot. Raise left leg so that left thigh is parallel to the floor and shin hangs down vertically (Fig. 58). Flex up left foot, then flex down. Do 3 times. Draw circles with the toes, three times to the right (inward rotation) and three times to the left (outward rotation).
2. Thrust left leg to the side at 45 degrees to body. Keep leg straight (Fig.59) and body facing forward. Flex up left foot, thrust heel down, then flex foot down. Do 3 times. Draw circles with the toes, three times to the right (inward rotation) and three times to the left (outward rotation).
3. Curl the big toe inward and return left leg to original position with feet together and body upright. Feel the qi cruising in the legs.
4. Shift weight to left foot. Raise right leg so that right thigh is parallel to the floor and shin hangs down vertically. Flex up right foot, then flex down. Do 3 times. Draw circles with the toes, three times to the left (inward rotation) and three times to the right (outward rotation).
5. Thrust right leg to the side at 45 degrees to body. Keep leg straight and body facing forward. Flex up right foot, thrust heel down, then flex foot down. Do 3 times. Draw circles with the toes, three times to the left (inward rotation) and three times to the right (outward rotation).
6. Curl the big toe inward and return right leg to original position with feet together and body upright.

Stap 10: Afsluiten

UK/US: Completing
CN: Hui Qi Kui Yi Zhuan Hun Yuan

1. Turn palms to face each other and stretch forward as if carrying a big ball of qi in front of abdomen. Raise hands to level of forehead (Fig. 60). Turn upper body to the left, slowly lower elbow and hands (still carrying qi ball), bend knees and lower body (Fig. 61). Maintain upper body in a vertical plane. Lower qi ball on the left until hands reach knee level (Fig. 62). Carry qi ball to the front and then to the right, turning upper body at the same time. Raise qi ball on the right, raise body simultaneously. When body is upright continue raising qi ball to shoulder level. Turn body to the front while carrying qi ball to the forehead level. Arms should be stretched out in a relaxed manner during these movements. Turn body to the left and repeat the qi ball carrying movements on the left another two times.
2. At the end of the three left cycles, pause at forehead, then reverse direction and carry qi ball to the right while lowering body. Repeat the qi carrying movements from the right 3 times.
3. At the end of the 3 right cycles, centre the body and carry qi to above head (Fig. 63) With chin tucked in, move chin up along neck to the maximum and tilt head back. Relax head, tilt chin up, rotate chin to the front, then down and then tuck into body (forward Crane Neck movements from Step 1). Do forward Crane Neck movements 3 times.
4. Lower hands with base of palms coming together and fingers further apart (in a V-shape as in Fig. 64). Just above head close the two palms together (but not touching). Then open base of palms apart (forming inverted V) and slide palms down sides of head (not touching head at all times). When palms are at ear level, move palms up again in an inverted V direction. At top of head, close palms together (palms not touching). Then open palms and move up in a V direction. Repeat movements another two cycles.
5. Raise hands to above head, with palms diagonally facing top of head. Lower hands and pour qi down through the head into the body. Continue lowering hands, passing face. At chest, turn palms inward and continue lowering to abdomen (Fig. 65), front of thighs, bend body, along inside of legs, down to top of feet. Place hands on top of feet. Press down with palms, bending knees and body downward (Fig. 66). Lift up, lifting body and knees. Palms still touching feet at all times. Repeat another 2 times.
6. Scoop up qi. Move palms to inside of feet with palms facing feet. Move palms up inside of legs, abdomen, and on to chest. At chest level, turn palms out to face front in front of armpits, elbows tucked back (Fig. 67). Push right palm out until arms are almost straight. Relax wrist and turn palm to the left (Fig. 68). Turn upper body to the left, scooping up qi with right palm. At 90 degrees to body, press tip of thumb on middle segment of middle finger (Fig. 69), continue moving right arm to the back, tracing right fingers across left shoulder to press middle finger on qihu (just beneath collar bone and directly above left nipple) while at the same time turning the upper body to the front (Fig. 70). Hold middle finger there.
7. Push left palm out until arms are almost straight. Relax wrist and turn palm to the right. Turn upper body to the right, scooping up qi with left palm. At 90 degrees to body, press tip of thumb on middle segment of middle finger (zhongkui), continue moving left arm to the back, tracing left fingers across right shoulder to press middle finger on right qihu while at the same time turning the upper body to the front. Hold middle finger there. Arms are now crossed in front of chest and 45 degrees out from the body (Fig. 71).
8. Breathe in, press qihu. Breathe out and enunciate "tong" quietly. Do 3 times.

1. Release fingers and push the crossed arms forward. With wrists touching, open out palms to form a lotus flower (Fig. 72). Close and clasp palms in front of chest. With the thumbs at mid chest, open and close palms 3 times (la qi). Open no wider than the nipples and close so palms do not touch (Fig. 73). Raise hands till first joint of thumbs are in front of nose. Again do open and close 3 times. Open to not wider than cheekbones and close without palms touching. Raise palms till thumb joints are at mid brow level (yintang). Open (not wider than outer edges of eyes) and close (palms not touching) 3 times. Raise palms to the top of forehead. Palms are in an inclined position. Open (not wider than dragon horns) and close 3 times. Raise palms to about 10 cm above baihui, with fingers pointing upward. Open (not wider than dragon horns) and close 3 times.
2. Close palms together and straighten arms. Stretch arms and palms upwards. Turn palms to face front. Slowly lower arms to the sides so they form a straight line at shoulder height. Leading with the little fingers turn palms up and sweep arms slowly to the front until both palms at shoulder width. Flex middle fingers to direct qi into the yintang. Withdraw elbows backward, at the same time turn elbows out to the sides of the body and press middle fingers on dabao (Fig. 74). Extend palms to the back with palms facing up and above waist height. When arms are straight, sweep both arms to the front. At sides of body, turn palms to face front, scooping up qi in the process (Fig. 75). Continue to sweep palms to the front, directing qi into the navel. Close palms in front of navel (not touching navel), right palm over left palm for men and reverse for ladies (Fig. 76).
3. Rotate palms 9 times outward anticlockwise (left, up, right, down and left) from navel in increasing circles (not larger than diaphragm and pubic area). Then rotate inward clockwise 9 times in an inward spiral. Place palms on navel and nourish qi for a few minutes (Fig. 76). Separate hands to the sides and open eyes slowly.

Voetnoten:

1) Gong: de betekenis van Gong is tweeledig, hier wordt bedoelt: 1 stap vele malen herhalen. Normaal doe je een beweging bijvoorbeeld 3 maal, maar nu herhaal je hem 100 x als een op zichzelf staande oefening. Gong betekend in een andere context ook '100 dagen dezelfde oefening doen'.

Bronvermelding: De teksten en afbeeldingen over Zhineng Qigong op deze site heb ik met toestemming van Dr. Teh Hung Chuan, directeur van de Zhineng Qigong Society in Singapore vertaald uit het Engels en naar eigen inzicht op sommige punten aangepast. De orginele Engelse teksten zijn te vinden op de website: http://zhinengqigong.org